Solar3GW, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Güneş Enerjisi Araştırma ve Uygulama Merkezi (ODTÜ-GÜNAM) ve Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) işbirliğiyle Konya Ovası’nda kurulan 60 kilovatlık pilot Tarıma Entegre Güneş Enerjisi Santrali (TarımGES) projesinde ilk ürünler hasat edildi. Solar3GW’nin açıklamasına göre karabuğday veriminde kontrol sahasına kıyasla yüzde 7 artış görüldü, su tüketimi ise yüzde 20 azaldı.
TarımGES’te öncelik tarımsal üretimde
TarımGES uygulamalarında aynı arazi hem tarımsal üretim hem de güneşten elektrik üretimi için kullanılıyor. Bu modelde öncelik tarımsal faaliyetlere veriliyor. Panellerin gölgeleme etkisi toprağın nem kaybını azaltabiliyor ve ürünleri olumsuz hava koşullarından korumaya yardımcı oluyor. Panellerden toplanan yağmur suyu da sulamada kullanılabiliyor.
Türkiye’nin su stresi yaşayan ülkeler arasında yer alması, bu uygulamaları su güvenliği ve iklim değişikliğine uyum açısından önemli kılıyor. Konuyla ilgili ayrıntılar için TarımGES’in kuraklığın etkilerini azaltma potansiyeli haberimize de bakılabilir.
Mevzuat sınırı ve YEKA önerisi
Solar3GW Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Bahadır Turhan, mevcut mevzuat kapsamında tarım arazilerinde yalnızca öztüketim amacıyla ve arazinin yüzde 1’ini aşmamak kaydıyla GES kurulabildiğini belirtti. Turhan, toplulaştırma faaliyetlerine benzer biçimde TarımGES alanlarının da belirlenip ihale edilmesini önerdi. Bu alanların TarımGES YEKA’ları olarak ihale edilmesi halinde ölçek ekonomisinden fayda sağlanabileceğini söyledi. YEKA modelinin işleyişi için YEKA GES 1 yarışmasına da göz atılabilir.
Turhan’a göre tarım arazilerinin yalnızca yüzde 1’i TarımGES YEKA olarak kullanılsa, gelişen teknolojilerle yaklaşık 190 gigavatlık bir potansiyel ortaya çıkıyor. Bu rakam, mevcut toplam GES kurulu gücünün 7 katına denk geliyor.
Maliyet ve amortisman süresi
Turhan, panellerin yerleştirileceği konstrüksiyonlar nedeniyle maliyetin yüzde 30-40 oranında artabildiğini aktardı. Normal bir güneş santralinde megavat başına maliyet 400 bin dolar iken TarımGES’lerde bu tutar 550-560 bin dolara çıkıyor. Turhan, tarımsal verimlilik artışı ve elektrik üretimiyle bu farkın karşılanabileceğini belirtti. Yatırımın 8-10 yıl içinde amorti edilebileceğini, bunun diğer güneş yatırımlarıyla hemen hemen aynı olduğunu söyledi. Genel maliyet kalemleri için GES kurulum maliyeti yazımız incelenebilir.
Uygulayıcıdan değerlendirme
Pilot projenin uygulayıcısı ODTÜ-GÜNAM Entegre Fotovoltaik Teknolojileri Birimi Koordinatörü Doç. Dr. Talat Özden, kuraklık, su kıtlığı, aşırı sıcaklıklar ve değişen yağış düzenlerinin tarımsal üretimi zorlaştırdığını ifade etti. Artan sulama ve enerji maliyetlerinin de çiftçiler üzerinde ekonomik yük oluşturduğunu söyledi. Özden’e göre temel öncelik tarım arazilerinde elektrik üretmek değil, tarımsal üretimi daha verimli, dirençli ve sürdürülebilir hale getirmek olmalı. TarımGES sistemlerinin başarısı da yalnızca ürettikleri elektrikle değil, tarıma sağladıkları somut katkılarla değerlendirilmeli.
Tarımsal üretimde yenilenebilir enerji kullanımına yönelik teşvikler için finansal destek haberine de bakılabilir.
Konya’daki 60 kilovatlık pilot proje, TarımGES’in ilk hasatta karabuğday verimini yüzde 7 artırdığını ve su tüketimini yüzde 20 azalttığını gösterdi. Proje sahipleri, mevzuattaki yüzde 1’lik sınırın ve ihale modelinin tartışılmasını öneriyor. Bu sonuçlar tek bir ürün ve pilot ölçekte elde edildi.
[1] AA Yeşil Hat – Konya’daki pilot TarımGES ile ürün verimi yüzde 7 arttı, su tüketimi yüzde 20 azaldı
