Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Antalya’da düzenlenecek COP31 öncesinde Türkiye’nin 2040 enerji vizyonunu açıkladı. Bayraktar, 5 Kasım tarihli Milli Enerji 2040 Lansmanı’nda, hedefin Türkiye’yi enerjide bağımsız kılmak olduğunu belirtti. Vizyonun merkezinde ekonominin elektrikleştirilmesi var. Bakan Bayraktar, Türkiye’nin 2040’ta yüzde 36 elektrikleşmeye ulaşacağını söyledi.
Beş Sacayağı ve Genel Hedefler
Bakan Bayraktar, Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde yaptığı yaklaşık bir saatlik sunumda hedefe giderken beş temel alana odaklandıklarını anlattı. Bu alanlar enerji verimliliği, nükleer enerji, yenilenebilir enerji, petrol ve doğal gaz ile madenler. Toplantıya AK Parti Genel Başkanvekili Mustafa Elitaş, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu Başkanı Mustafa Varank ve TBMM KİT Komisyonu Başkanı Mustafa Savaş da katıldı.
2040 için ortaya konan tablo şöyle: yüzde 92 milli üretim, kurulu güçte yüzde 77 yenilenebilir payı ve yüzde 40 emisyon azaltımı. Bu hedefler için kamu ve özel sektör eliyle gereken toplam yatırım 500 milyar dolar. Bakan Bayraktar, doğrudan istihdam etkisinin yaklaşık 108 bin kişi, dolaylı etkiyle birlikte yaklaşık 250 bin aile olacağını ifade etti.
Kurulu Güç 281 Bin Megavata Çıkacak
Elektrik kurulu gücü 2025 itibarıyla 123 bin megavat. Bayraktar’a göre bu rakam 2040’ta yaklaşık 160 bin megavatlık artışla 281 bin megavata ulaşacak. Yenilenebilirin payı yüzde 63’ten yüzde 77’ye yükselecek. Bu kapasite için gereken yatırım yaklaşık 190 milyar dolar.
Hedefe ulaşmak için şu araçlar sayıldı:
- Her yıl en az 2 bin megavatlık YEKA yarışmaları (YEKA yarışmaları)
- 6 bin megavatlık deniz üstü RES
- Uluslararası projeler, kapasite artışları ve yenilemeler
- Mevcut santrallere hibrit kapasite eklenmesi
- Bir megavata kadar kapasite tahsisi
Bakan Bayraktar, savaşların ve krizlerin dağıtık üretimi hayati hale getirdiğini söyledi. Bu nedenle bir megavatın altındaki küçük santrallerin daha yoğun kurulmasını hedeflediklerini belirtti. Bu yaklaşım, lisanssız elektrik yatırımları için kapasite tahsisleri gündemiyle de örtüşüyor.
İletim, Depolama ve Esneklik
Bayraktar, iletim tarafında 36 milyar dolarlık yatırım öngörüldüğünü ve HVDC hatlarının planlandığını söyledi. Yüksek gerilim hatları yaklaşık 77 bin kilometreden 112 bin kilometreye, trafo kapasitesi ise 200 bin megavattan 316 bin megavata çıkacak. Dağıtımda 2036’nın önemli bir dönüm noktası olduğunu, lisansların birçoğunun dolacağını belirtti.
Esneklik için öne çıkan hedefler şunlar:
- Türkiye’nin 140 gigavatsaatlik depolamaya ihtiyaç duyduğu belirtildi. Sektörün bu alandaki ilgisi depolamalı GES ve RES başvurularında da görülüyor.
- Enterkonneksiyon kapasitesi 5,4 gigavattan 15 gigavata çıkarılacak. Suriye ve Irak ile kapasite artırılıyor.
- 6 gigavatlık pompaj depolamalı hidrolik santral ihtiyacı var.
- 2040’ta her bin kişiden 147’si elektrikli araca sahip olacak. 20 milyonluk elektrikli ve hibrit filo öngörülüyor. Bu, 41 milyonluk araç stokunun neredeyse yarısı anlamına geliyor.
Nükleer, Petrol ve Doğal Gaz
Nükleerde 4 bin 800 megavatlık Akkuyu’nun yanına en az 5 bin megavatlık küçük modüler reaktör eklenecek. Böylece 2040’ta 10 bin megavatlık nükleer kapasiteye ulaşılması hedefleniyor. Bayraktar’a göre nükleer, elektrik ihtiyacının yüzde 11’ini karşılayacak ve 15 milyar metreküplük doğal gaz ithalatını önleyecek.
Petrolde günlük ham petrol ihtiyacı 993 bin varil. Elektrikli araçlara geçişle bu talebin 2040’ta 718 bin varile düşmesi bekleniyor. Yurt içi ve yurt dışı üretimin şu an yüzde 15 düzeyinde olduğunu belirten Bayraktar, 718 bin varilin tamamının karşılanmasını hedeflediklerini söyledi. Doğal gazda da şu an ihtiyacın yüzde 15’i yerli üretimle karşılanıyor. Hedef, 2040’ta 57 milyar metreküplük talebin tamamını karşılamak.
Kamu Şirketlerinde Yapısal Dönüşüm
Bayraktar, enerji KİT’leri arasında beş milli şampiyon adayı bulunduğunu söyledi. Bunlar elektrikte TEİAŞ ve EÜAŞ, madende ETİ MADEN, petrol ve doğal gazda Türkiye Petrolleri ve BOTAŞ. Bu şirketlerin yapısal olarak dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı. Konuşmasının sonunda 2021-2025 arasında 74,9 milyar dolar enerji desteği sağlandığını da açıkladı. Ayrıca finansman, nitelikli insan kaynağı ve siyasi irade vurgusu yaptı. Vizyonun lansman programı daha önce Milli Enerji 2040 lansmanı duyurusuyla paylaşılmıştı.
Özetle Milli Enerji 2040, talebin elektrikli araçlar, veri merkezleri, yeşil hidrojen ve ısı pompalarıyla dönüştürüldüğü bir yol haritası sunuyor. Bu çerçevede kurulu gücün 281 bin megavata, yenilenebilir payının yüzde 77’ye çıkarılması planlanıyor. Hedeflerin tamamı için 500 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı öngörülüyor.
[1] Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı – İşte Türkiye’nin 2040 Enerji Hedefleri
