Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin 2040 enerji vizyonunu açıkladı. Vizyonun merkezinde ekonominin elektrikleşmesi var. Bakan Bayraktar, Antalya’da düzenlenecek COP31 öncesinde yapılan Milli Enerji 2040 Lansmanı‘nda 2040’ta yüzde 36 elektrikleşme oranına ulaşılacağını söyledi. Hedef; yüzde 92 milli üretim, kurulu güçte yüzde 77 yenilenebilir payı ve yüzde 40 emisyon azaltımı olarak sıralandı.
Beş sacayağı ve toplam yatırım ihtiyacı
Bakan Bayraktar, 2040’ta enerjide bağımsız bir Türkiye hedefiyle yola çıktıklarını belirtti. Bu hedef beş temel başlığa dayanıyor: enerji verimliliği, nükleer enerji, yenilenebilir enerji, petrol ve doğal gaz ile madenler. Sunumda enerji talebinin dönüştürülmesi gerektiği ve tüketim alışkanlıklarının değişmesi gerektiği vurgulandı.
Bayraktar’a göre kamu ve özel sektör eliyle gereken toplam yatırım 500 milyar dolar. Bu yatırımın doğrudan yaklaşık 108 bin kişiye, dolaylı etkiyle yaklaşık 250 bin aileye istihdam sağlayacağı ifade edildi. Kişi başı elektrik tüketiminin 7.500 kilovatsaate çıkması öngörülüyor.
Kurulu güç 281 bin megavata çıkacak
Elektrik kurulu gücü 2025 itibarıyla 123 bin megavat. Bakan Bayraktar, bu rakamın 2040’ta yaklaşık 160 bin megavatlık artışla 281 bin megavata ulaşacağını açıkladı. Yenilenebilirin payı yüzde 63’ten yüzde 77’ye çıkacak. Bu bölüm için gereken yatırım yaklaşık 190 milyar dolar.
Hedefe ulaşmak için şu adımlar sıralandı:
- Her yıl en az 2 bin megavatlık YEKA yarışmaları
- 6 bin megavatlık deniz üstü RES
- Uluslararası projeler, kapasite artışları ve yenilemeler
- Mevcut santrallere hibrit kapasite eklenmesi
- Bir megavata kadar kapasite tahsisi
Bayraktar, savaş ve krizlerin dağıtık üretimi hayati hale getirdiğini belirtti. Bir megavatın altındaki küçük santrallerin daha yoğun kurulmasını hedeflediklerini söyledi.
İletim, depolama ve elektrikli ulaştırma
İletim tarafında 36 milyar dolarlık yatırım planlanıyor. Yüksek gerilim hatları yaklaşık 77 bin kilometreden 112 bin kilometreye çıkacak. Trafo kapasitesi 200 bin megavattan 316 bin megavata yükselecek. Dağıtımda ise 2036’nın önemli bir milat olduğu, lisansların birçoğunun dolduğu belirtildi.
Sistem esnekliği için 140 gigavatsaatlik depolama ihtiyacı olduğunu belirten Bayraktar, 5,4 gigavat olan enterkonneksiyon kapasitesinin 15 gigavata çıkarılmasını hedeflediklerini söyledi. Ayrıca 6 gigavatlık pompaj depolamalı hidrolik santral ihtiyacına dikkat çekti.
Elektrikli ulaştırma en önemli esneklik kalemlerinden biri olarak öne çıkıyor. 2040’ta her bin kişiden 147’sinin elektrikli araca sahip olması bekleniyor. Türkiye’nin 20 milyonluk elektrikli ve hibrit bir filoya ulaşacağı, 41 milyonluk araç stokunun neredeyse yarısının elektrikli olacağı öngörülüyor.
Nükleer, petrol ve doğal gaz
Nükleerde 4 bin 800 megavatlık Akkuyu’nun yanına en az 5 bin megavatlık küçük modüler reaktör eklenmesi planlanıyor. Böylece 2040’ta 10 bin megavatlık nükleer kapasiteye ulaşılması ve elektrik ihtiyacının yüzde 11’inin nükleerden karşılanması hedefleniyor. Bayraktar’a göre bu, 15 milyar metreküplük doğal gaz ithalatını önleyecek.
Türkiye’nin günlük ham petrol ihtiyacı 993 bin varil. Elektrikli araçlara geçişle bu talebin 2040’ta 718 bin varile düşmesi bekleniyor. Yurt içi ve yurt dışı üretimin bugün yüzde 15 civarında olan payıyla bu talebin tamamının karşılanması amaçlanıyor. Doğal gazda da mevcut yüzde 15’lik öz karşılama oranının, 2040’ta 57 milyar metreküplük talebin tamamını karşılayacak düzeye çıkarılması hedefleniyor.
Bakan Bayraktar, enerji KİT’lerinden beşini “milli şampiyon adayı” olarak tanımladı: TEİAŞ, EÜAŞ, ETİ MADEN, Türkiye Petrolleri ve BOTAŞ. Bu şirketlerin yapısal dönüşümünün gerektiğini söyledi. Ayrıca 2021-2025 arasında 74,9 milyar dolar enerji desteği sağlandığını belirtti.
Özetle Milli Enerji 2040 vizyonu, elektrikleşmeyi merkeze alarak 2040’ta yüzde 36 elektrikleşme, 281 bin megavat kurulu güç ve yüzde 77 yenilenebilir pay hedefliyor. Vizyonun hayata geçmesi için 500 milyar dolarlık yatırım, güçlü iletim ve depolama altyapısı ile finansman gerekiyor.
[1] Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı – İşte Türkiye’nin 2040 Enerji Hedefleri
